Geld & belastingen
Van PAB naar PVB: wanneer aanvragen?
Het persoonlijke-assistentiebudget stopt bij meerderjarigheid. Een persoonsvolgend budget komt er niet vanzelf voor in de plaats — u moet dat op tijd aanvragen. Deze tool zegt wanneer.
De aanvraagprocedure omvat een ondersteuningsplan, een multidisciplinair verslag en een beoordeling door de toeleidingscommissie. Dat traject duurt maanden, en de wachttijd na goedkeuring kan nog eens oplopen.
Start ten laatste op
—
Waarom dit traject zoveel tijd vraagt
Het persoonlijke-assistentiebudget is er alleen voor minderjarigen. Zodra uw kind 18 wordt, stopt het PAB. Er is geen automatische omschakeling naar een persoonsvolgend budget — dat moet apart aangevraagd worden, en die aanvraag start bij voorkeur ruim voor de verjaardag, niet erna.
De procedure zelf bestaat uit meerdere stappen die elk tijd vragen: een ondersteuningsplan opmaken, een multidisciplinair verslag laten opstellen door een erkend team, en vervolgens de beoordeling door de Vlaamse toeleidingscommissie. Die commissie werkt met prioriteringsgroepen — hoe dringender de zorgnood, hoe hoger de prioriteit, maar ook bij prioriteit kan de effectieve terbeschikkingstelling van het budget nog maanden op zich laten wachten na de goedkeuring.
Start u pas na de 18de verjaardag, dan valt uw kind in de tussentijd zonder PAB én zonder PVB. Dat gat is te vermijden door op tijd te beginnen.
Wat "op tijd" concreet betekent
Er bestaat geen wettelijke minimumtermijn die u dwingt om een vast aantal maanden vooraf te starten. Twaalf maanden geldt in de praktijk als een redelijk richtpunt: genoeg ruimte voor het opstellen van het ondersteuningsplan en het multidisciplinair verslag, plus een buffer voor de beoordelingstermijn. Bij een complexere zorgvraag, of als u weet dat de wachtlijsten in uw regio langer zijn, is achttien maanden voorzichtiger.
De drie stappen die die tijd vullen
De aanvraag verloopt in een vaste volgorde, en elke stap heeft een eigen begeleider:
- 1. Ondersteuningsplan — een dienst ondersteuningsplan (DOP) of de dienst maatschappelijk werk (DMW) van het ziekenfonds brengt samen met u in kaart welke ondersteuning nodig is. Dit is gratis en duurt doorgaans enkele maanden, met een wettelijk maximum van twaalf maanden begeleiding.
- 2. Multidisciplinair verslag — na goedkeuring van het ondersteuningsplan stelt een multidisciplinair team (MDT) binnen vijf maanden een verslag op, met het zorgzwaarte-instrument als basis voor de voorgestelde budgetcategorie.
- 3. Toekenning — de Vlaamse toeleidingscommissie beoordeelt het dossier en bepaalt de prioriteitengroep. Vanaf hier hangt de wachttijd af van de dringendheid van de zorgnood.
Bij de overgang van minderjarigen- naar meerderjarigenzorg — precies de situatie waarvoor deze tool is gemaakt — telt als een geldige reden om een DOP-begeleiding opnieuw aan te vragen, ook als er al eerder een ondersteuningsplan werd opgemaakt. Dat is een van de weinige uitzonderingen op de regel dat een DOP-aanvraag maar één keer per traject kan.
Een bijstandsorganisatie kan u gratis begeleiden bij deze aanvraag — nieuwe budgethouders hebben zelfs recht op een jaar gratis lidmaatschap en begeleiding. Neem dat aanbod aan: de papierwinkel is niet triviaal, en een ervaren begeleider herkent valkuilen die u zelf niet ziet.
Wat er ondertussen met het PAB gebeurt
Het PAB loopt door tot de 18de verjaardag, ongeacht hoe ver de PVB-aanvraag staat. Vraag tijdig na bij het VAPH of uw bijstandsorganisatie wat er gebeurt als de PVB-toekenning nog niet rond is op het moment dat het PAB stopt — de regels rond een eventuele overbrugging kunnen wijzigen en zijn niet in deze berekening verwerkt.
Eenmaal het PVB toegekend is, gebruikt u de VAPH-budgettool om te weten hoeveel dat in euro betekent.
Veelgestelde vragen
Waar begin ik als ik nog nooit contact had met het VAPH?
Bij een dienst ondersteuningsplan (DOP) of de dienst maatschappelijk werk van het ziekenfonds. Beide zijn gratis en helpen bij het opstellen van het ondersteuningsplan, de eerste van de drie stappen richting een PVB. Een DOP is er ook voor wie nog geen erkenning door het VAPH heeft — dan volstaat een attest van een arts of een multidisciplinair team.
Kan de aanvraag ook vroeger dan achttien maanden op voorhand?
Ja, er is geen vroegste moment vastgelegd. Hoe eerder u start, hoe meer buffer u hebt tegen vertraging in het traject.
Wat als de zorgnood pas later duidelijk wordt?
Dan start u de aanvraag zodra dat duidelijk is, ook als dat later is dan het aanbevolen moment. Een latere start betekent een groter risico op een gat tussen het einde van het PAB en de start van het PVB — geen reden om niet aan te vragen, wel een reden om zo snel mogelijk te starten.
Verandert de budgetcategorie automatisch mee?
Nee. Het PVB kent een eigen systeem van 24 budgetcategorieën, los van de vijf PAB-categorieën. De zorgzwaarte wordt bij de PVB-aanvraag opnieuw beoordeeld door een multidisciplinair team.